De onbekende jaren van de Sovjet-Unie: 1937-1942 - De vergeten jaren van de Sovjet-geschiedenis

Als over de geschiedenis van de Sovjet-Unie gesproken wordt, dan worden vaak enkele periodes uitgelicht: de Russische revolutie, de jaren ’20, de Grote Zuiveringen, de Tweede Wereldoorlog en het slot van de Koude Oorlog. De jaren ’30 worden hierbij echter stelselmatig onderbelicht. En dat terwijl er in de Sovjet-Unie zelf en in de internationale betrekkingen van de Sovjet-Unie belangrijke ontwikkelingen optreden. Deze cursus poogt daar iets aan te veranderen en deze onbekende periode beter bekend te maken.

Stalin gold in de jaren ’30 praktisch gezien als alleenheerser in de Sovjet-Unie. Waar er in de jaren ’20 nog sprake was van enige mate van verschillende facties binnen de communistische partij was er daarvan geen sprake meer. Dat Stalin als alleenheerser kon regeren is een van de factoren die leidde tot de complete ontsporing van het veiligheidsapparaat en de grote zuiveringen, die in de Sovjet-Unie miljoenen slachtoffers eisten. Daarnaast waren de jaren ’30 een periode van snelle maatschappelijke veranderingen: de industrialisatie van de Sovjet-Unie werd verder doorgezet en de Sovjet-Unie werd in een snel tempo verder gemoderniseerd.

Niet alleen op het gebied van binnenlandse politiek zijn de vergeten jaren ’30 een roerige periode. De buitenlandse politiek van de Sovjet-Unie is zeker net zo roerig. Gold de Sovjet-Unie in de jaren ’20 nog als de enfant terrible van de internationale gemeenschap, dan is daar in de jaren ’30 veel minder sprake van: De Sovjet-Unie wordt steeds meer betrokken in de internationale verwikkelingen op het Europese continent. De internationale betrekkingen van de Sovjet-Unie in de jaren ’30 kunnen echter ook als zeer paradoxaal gekenschetst worden: hoe kan het dat
Nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie, die elkaars ideologische tegenpolen waren, in 1939 opeens een vriendschapsverdrag (het Molotov-Ribbentroppact) sloten? Bovendien, hoe kan het zijn dat de betrekkingen tussen de Sovjet-Unie en Nazi-Duitsland in slechts twee jaar dermate verslechterden dat de Sovjet-Unie en Duitsland in een oorlog verzeild raakten?

Toch zou het geschiedverhaal niet compleet zijn als we ons slechts zouden beperken tot de betrekkingen tussen de Sovjet-Unie en Nazi-Duitsland. De Sovjet-Unie speelde immers ook een niet onbelangrijke rol in de Spaanse burgeroorlog. En wat moet er gedacht worden van de kortstondige winteroorlog tussen Finland en de Sovjet-Unie tussen november 1939 en maart 1940? Het verhaal kan tevens ook niet klaar zijn bij de Duitse inval van de Sovjet-Unie op 21 juni 1941. Het begin van de oorlog verliep voor de Sovjet-Unie bepaald niet positief, toch kwam er hierin een kentering. Het keerpunt van de oorlog wordt vaak bij de Slag om Stalingrad (augustus 1942- februari 1943) gelegd, maar eigenlijk was die al begonnen bij de succesvolle verdediging van Moskou tussen oktober 1941 en januari 1942. Hoe kan het dat de oorlog voor de Sovjet-Unie eerst zo slecht verliep, maar toch eindigde in een zege voor de Sovjet-Unie?

Programma

College 1 Moskou 1937: een introductie in de Sovjet samenleving
College 2 Van Illusies en misverstanden: de Sovjet-Unie en het Westen tot 1937
College 3
Van een grote en een kleine schok: Anschluss en Sudetenlandkwestie
College 4
Het verre Oosten in het Middelpunt: de Russisch-Japanse grensoorlog 1938-1939
College 5
De wording van het Ribbentrop-Molotovpact
College 6
De Russische beer gaat tot de aanval over: de annexatie van de Baltische Staten
College 7
De Winteroorlog
College 8
Van kleine en grote barsten in een vriendschap: Duitsland en de Sovjet-Unie 1940-1941
College 9
Operatie Barbarossa
College 10
De verdediging van Moskou winter 1941-1942
 

Cursusinformatie

Docent: prof. dr. J.S.A.M. (Hans) van Koningsbrugge
Data: 10 colleges, 24 september t/m 3 december (22 oktober vervalt ivm. herfstvakantie) 14.00u- 16.00u
Kosten:
 € 192,00 voor HOVO-cursisten en overige belangstellenden
 € 275,00 excl. BTW voor tolken en vertalers in het kader van de verplichte bijscholing (informatie over PE-punten volgt)

Over de docent

prof. dr. J.S.A.M. (Hans) van Koningsbrugge is hoogleraar Russische geschiedenis en politiek. Hij is directeur van het Nederland-Rusland Centrum én van het evenzeer aan de Rijksuniversiteit Groningen verbonden Centre for Russian Studies. In het kader van zijn betrokkenheid bij de minor- en masteropleiding Midden- en Oost-Europastudies.

Inschrijving

Inschrijving is t/m 6 september 2015 mogelijk via het formulier op onze website. Na de sluiting van de inschrijvingstermijn ontvangt u van ons een bevestiging van uw deelname, locatie en een factuur met betalingsinformatie.