Russische sprookjes en Russisch karakter in beeld

3 Дек

Larisa Shcherbenok

Op vrijdag 7 december 2012 organiseert het Centre for Russian Studies een lezing "Russische sprookjes en Russisch karakter in beeld". De lezing zal in het Centre for Russian Studies, 2de verdieping Universiteitsbibliotheek, Broerstraat 4 te Groningen om 19.30 uur plaatsvinden. Entreeprijs: € 5,- p.p., te voldoen op de avond zelf. Voor studenten op vertoon van studentenkaart - € 3,-p.p. Graag gepast betalen.

Het is bijna onmogelijk om een echte Rus te zijn, wanneer je als kind niet de Russische sprookjes zijn voorgelezen; sprookjes die de tijdgeest, stemming en interesses ademen. Later gingen de tijdelijke elementen verloren, maar wat bleef waren de echte volksidealen. Deze wijsheden in hun primitieve en naïeve vorm maakten deel uit van de opvoeding van de kinderen.
De sprookjes werden vroeger overal in het land verteld, van boerderijen tot in de Tsarenpaleizen. Ook tijdens de wijdverbreide verfransing van de Russische adel (18 – 19de eeuw), waren het de kindermeisjes, die hun liever Frans dan Russisch sprekende heren, volksprookjes vertelden. Een citaat uit een brief van de grootste Russische dichter Alexander Poesjkin luidt: “In de avond luister ik naar sprookjes. En op die manier compenseer ik mijn vermaledijde opvoeding. Hoe charmant zijn deze sprookjes… ieder is een gedicht!”.

In de tweede helft van de 19de eeuw werden de Russische componisten ook geïnspireerd door de sprookjes voor hun opera’s en balletten. En natuurlijk ook de Russische schilders! Mooie voorbeelden hiervan hebben wij kunnen zien in het Groninger museum, tijdens de tentoonstelling “Russische sprookjes”.

Sprookjes zijn van grote betekenis bij het bestuderen van het karakter van het volk. Omdat in dromen zie je, waar je bang voor bent en wat je verlangt. Dit is een interessant onderwerp wat een vele sprookje wordt vormgeven.
Tijdens de lezing vergelijken wij sprookjes van verschillende volkeren. Verschillende aspecten komen ter sprake, bijvoorbeeld wie de held eigenlijk is. Elk land heeft zo zijn favoriete helden. Zij belichamen vaak niet zozeer het beste van het volk, maar meer de heersende idealen.

Heksen in Russische sprookjes zijn gecompliceerd. Eén ervan is van bijzonder belang en heet Baba Yaga. Ze heeft veel mystiek in haar karakte, gedrag, uiterlijk en attributen. Welke wegen moet de held gaan om Baba Yaga’s vertrouwen en genegenheid te krijgen? Heel bijzondere…
In de meeste landen zijn sprookjes heden ten dage anachronistisch geworden. In Rusland daarentegen hebben ze hun betekenis behouden en hebben zich aan de nieuwe tijden aangepast. Tijdens de lezing bekijken wij fragmenten van verfilmde sprookjes. Die welke door de Russen bijzonder geliefd zijn. Deze zijn meestal vol humor, muziek en prachtige kleding, maar soms van een melancholische elegantie. Ook veel ander beeldmateriaal wordt gebruikt en prachtige muziekfragmenten.
Kortom, wanneer u op zoek bent naar iets typisch Russisch, dan zal deze lezing u zeker aanspreken en u zal daarna aanzienlijk meer over Russische sfeer en de aard van de mensen weten.